Ġgantija — świątynie starsze od Stonehenge i piramid
Ġgantija (wym. Dżan-ti-ja, po maltańsku „gigantyczny") to kompleks dwóch megalitycznych świątyń na Gozo, zbudowanych w latach 3600–3000 p.n.e. Jest starszy od Stonehenge o ponad tysiąc lat i od piramid w Gizie o około tysiąc lat. To jedna z najstarszych wolno stojących budowli na świecie.
Czym jest Ġgantija?
Dwie świątynie stoją obok siebie, otoczone wspólnym murem ogrodzeniowym. Wybudowali je ludzie neolityczni bez użycia kół, metalowych narzędzi ani koni pociągowych. Największe kamienie ważą ponad 50 ton i zostały przetransportowane ze skały wapiennej oddalonej o kilka kilometrów.
Nie wiadomo jak. Do dziś.
W 1980 roku Ġgantija została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. W 1992 roku wpis rozszerzono o pięć kolejnych maltańskich świątyń.
Co zobaczyć na miejscu
Świątynia Południowa (większa i lepiej zachowana)
Wchodzisz przez masywną bramę z kamiennych bloków. Wnętrze podzielone na apsy (zaokrąglone pomieszczenia) — badacze uważają, że odbywały się tu rytuały płodności. Na podłodze widać oryginalne płyty z kamienia.
Świątynia Północna
Mniej zachowana, ale z ciekawymi detalami: otwory rytualne, ślady po ogniskach kultowych i fragmenty oryginalnych dekoracji.
Muzeum (Ġgantija Heritage Interpretation Centre)
Przed lub po zwiedzaniu koniecznie wejdź. Wykopaliska, modele 3D, repliki kultowych figurek płodności znalezionych na terenie świątyń, filmy o budowie. Wstęp w cenie biletu.
Praktyczne informacje
| Informacja | Szczegóły |
|---|---|
| Godziny otwarcia | codziennie 9:00–17:00 (ostatnie wejście 16:30) |
| Bilet (dorosły) | ok. 10 EUR |
| Bilet (dziecko) | ok. 7 EUR |
| Czas zwiedzania | 45–90 minut |
| Lokalizacja | Xagħra, Gozo — 10 min jazdy od portu Mġarr |
Jak dotrzeć
- Prom — z Ċirkewwy (północny cypel Malty) do Mġarr na Gozo (ok. 25 min, 4,65 EUR w obie strony, opłata pobierana na powrocie). Z Valletty do Ċirkewwy dojedziesz autobusem 41 lub 42.
- Z Mġarr: taxi do Xagħry ok. 8 EUR lub bus 322 (co godzinę).
- Na miejscu: rowery i skutery do wypożyczenia przy porcie.
Połącz wizytę z innymi atrakcjami Gozo — Cytadela w Victorii (10 min autem) i zatoka Dwejra (Azure Window już nie istnieje od 2017, ale samo miejsce jest piękne). Dasz radę w jeden dzień.
Ġgantija vs Ħaġar Qim — co wybrać?
Oba kompleksy są na liście UNESCO, oba są warte wizyty.
| Kryterium | Ġgantija (Gozo) | Ħaġar Qim (Malta) |
|---|---|---|
| Atmosfera | Surowa, mniej turystyczna | Lepiej wyposażona, z namiotem ochronnym |
| Lokalizacja | Xagħra, Gozo | Klify na południu Malty, blisko morza |
| Tłumy | Mniejsze | Więcej wycieczek |
| Łączenie | Z Cytadelą i plażami Gozo | Z Blue Grotto (5 min autem) |
Jeśli jesteś na Gozo — jedź do Ġgantija bez wahania. Jeśli masz czas tylko na jedną świątynię na Malcie głównej — wybierz Ħaġar Qim.